PHẦN A: MỞ ĐẦU
I/ ĐẶT VẤN ĐỀ:
1. Thực trạng của vấn đề:
Trong việc nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và chất lượng bộ môn nói riêng. Việc cải tiến phương pháp dạy học là một yếu tố quan trọng, bên cạnh việc bồi dưỡng kiến thức bộ môn. Bởi vì xét cho cùng công việc dạy học phải được tiến hành trên cơ sở tự nhận thức, tự hành động, việc khơi dậy phát triển ý thức năng lực tư duy, bồi dưỡng phương pháp tự học là con đường phát triển tối ưu của giáo dục. Cũng như trong học tập các bộ môn khác, học Vật lý lại càng cần phát triển năng lực tích cực, năng lực tư duy của học sinh để không phải chỉ biết mà còn phải hiểu để giải thích hiện tượng vật lý cũng như áp dụng kiến thức và kỹ năng vào các hoạt động trong cuộc sống gia đình và cộng đồng.
Trong quá trình dạy học môn vật lý, các bài tập vật lý có tầm quan trọng đặc biệt. Hiện nay để việc thực hiện tốt chương trình sách giáo khoa mới và dạy học theo phương pháp đổi mới có hiệu quả thì việc hướng dẫn học sinh biết phân loại, nắm vững phương pháp và làm tốt các bài tập trong chương trình sách giáo khoa đã góp phần không nhỏ trong việc thực hiện thành công công tác dạy học theo phương pháp đổi mới.
Chương trình Vật lý 9 thuộc giai đoạn hai của chương trình Vật lý THCS nên tạo điều kiện phát triển các năng lực của học sinh ở mức cao hơn. Trên cơ sở những kiến thức, kĩ năng, ý thức và thái độ học tập học sinh đã đạt được qua các lớp 6, 7 và 8, chương trình Vật lý 9 đã làm tăng khả năng phân tích, tổng hợp các thông tin và dữ liệu thu nhập được để vận dụng vào việc giải bài tập. Trong SGK Vật lý 9 yêu cầu về mặt định lượng được nâng cao hơn trong việc trình bày kiến thức cũng như trong việc vận dụng kiến thức để giải các bài tập định lượng. Ngoài SGK học sinh còn có thêm quyển sách bài tập giúp cho học sinh có điều kiện hệ thống lại các kiến thức đã học, rèn luyện kĩ năng trả lời câu hỏi và khả năng giải toán vật lý một cách có hệ thống.
Trong chương trình vật lý 9, phần quang học (thấu kính) có bài tập rất đa dạng và khó đối với học sinh. Hơn nữa, trong phân phối chương trình lại ít có tiết bài tập để luyện tập. Do đó, học sinh rất lúng túng khi giải các bài tập.
Trong nhiều năm qua giáo viên trường tôi có nhiều nổ lực trong công tác tác giảng dạy, song bên cạnh những kết quả đạt được, học sinh trường tôi còn nhiều hạn chế khi vận dụng kiến thức để tự lực giải các bài tập về thấu kính trong sách giáo khoa và sách bài tập. Sau đây là kết quả khảo sát toán thấu kính của học sinh 3 lớp 9 (9A1, 9A2, 9A3) trong năm học 2009 - 2010:
Xếp loại
Lớp

SL
Giỏi
Khá
Trung bình
Yếu -kém
T.Bình




SL
TL(%)
SL
TL(%)
SL
TL(%)
SL
TL(%)
SL
TL

9A1
41
4
9,8
10
24,4
21
51,2
6
14,6
35
85,4

9A2
39
3
7,7
11
28,2
20
51,3
5
12,8
34
87,1

9A3
38
3
7,9
10
26,3
20
52,6
5
13,2
33
86,8

Tổng
118
10
8,5
31
26,3
61
51,7
16
13,6
102
86,4

Từ kết quả thống kê, vấn đề chúng tôi trăn trở nhiều là tỷ lệ học sinh trung bình và yếu của môn học này còn cao (65,3%) so với kết quả học sinh khá, giỏi (34,7%), và qua kết quả thống kê được, nhìn nhận lại lần nữa khả năng tự lực giải bài tập Vật lý của học sinh trường chúng tôi còn rất hạn chế. Khi giải một bài tập thấu kính thường các em cảm thấy thiếu tự tin.
( Một số lỗi học sinh thường mắc phải khi giải bài toán thấu kính.
(Đối với học sinh yếu, trung bình:
- Chưa nắm vững kiến thức cơ bản, chưa vận dụng được lý thuyết để để giải bài tập.
- Đọc đề hấp tấp, qua loa, không tóm tắt đề.
- Chưa vẽ hình được hoặc vẽ hình thiếu chính xác do đó không thể giải được bài toán.
- Chưa định hướng được cách giải.